Abdulhamit(2.)
Osmanli padisahlarinin otuz dorduncusu ve Islam halifelerinin doksan dokuzuncusu.
Saltanati: 1876-1908
Babasi: Abdulmecid Han - Annesi: Tir-i Mujgan Sultan
Dogumu: 21 Eylul 1842 Vefati: 10 Subat 1918
Cok iyi bir tahsil gorerek din ilimlerini ve Fransizcayi mukemmel bir sekilde ogrendi. Amcasi Abdulaziz Han onu Misir ve Avrupa seyahatlerinde yaninda goturdu. Abdulaziz Han”i tahttan indirip sehit ettiren, boylece Osmanli Devleti”nde idareyi ele gecirin bati kuklasi bazi pasalar, V. Murat”in suurunun bozulmasi uzerine, devlet islerine karismamasi ve yalniz millet meclisinin cikaracagi kanunlara gore hareket etmesi sartiyla, Abdulhamid Han”i sultan ilan ettiler.
Tahta ciktiginda Osmanli Devleti tam bir bunalimin esigindeydi. Karadag ve Sirbistan”da savas aleyhimize donmus, Bosna-Hersek ve Girit”te ayaklanmalar cikmis, mali kriz son haddine varmisti. Bu arada sadrazam Mithat Pasa ve arkadaslarinin istegi uzerine 23 Aralik 1876″da Birinci Mesrutiyet ilan edildi. Ancak gayrimuslimlerin dahi yer aldigi Meclis-i Mebusan”in ilk isi Rusya”ya harp ilani oldu. 93 harbi diye tarihe gecen bu savas, Osmanli Devleti icin tam bir felaket getirdi. Ruslar Istanbul onlerine kadar geldi. Bir milyondan fazla Turk, Bulgaristan”dan Istanbul”a hicret etti. Mutareke isteyen Sultan Abdulhamid, ilk is olarak devleti parcalanma ve yok olma yoluna dogru goturen Meclis-i Mebusan”i kapatti (13 Subat 1878) ve devlet idaresini eline aldi. Ayastefanos antlasmasi ile Osmanli Devleti Makedonya, Bati Trakya, Kirklareli, Kars, Ardahan ve Batum”u kaybediyordu. Ancak Ingiltere ile anlasan Abdulhamid Han, Kibris”in idaresini onlara birakmak sartiyla, yeniden topladigi Berlin Konferansi”nda kaybedilen topraklarin bir kismina sahip oldu.
Abdulhamid Han buyuk meseleler karsisinda bunalan Osmanli Devleti”ni bundan sonra dahiyane bir siyaset, adalet ve fevkalade bir kudretle yonetti. Duyun-u Umumiye idaresini kurarak iki yuz elli iki milyon tutan devlet borclarini yuz alti milyona indirdi. Memlekette buyuk bir imar faaliyeti ile egitim ve ogretim seferberligi baslatti. Cogu sahs? parasindan olmak uzere cami, mescit, mektep, medrese, hastane, cesme, kopru vs. gibi toplam 1552 eser yaptirdi. Ulkenin dort bir yanini demiryolu ile dosedi. Yunanlilarin Girit”te isyan cikarip, Turkler arasinda toplu katliamlar yaptirmaya baslamalari uzerine, Yunanistan”a harp ilan etti. Alman kurmaylarinin alti ayda gecilemez dedikleri Termopil gecidini 24 saatte asan Osmanli ordusu, Atina onune vardi. Yunanistan”in tamamen Osmanli eline gececegini anlayan Avrupali devletler, sulha zorladilar ve bunda muvaffak oldular.
Yahudilerin Filistin”de bir cumhuriyet kurma tesebbuslerinin karsisina cikti. Onlarin Osmanli borclarini butunuyle silelim tekliflerini reddetti. Bu topraklarin kanla alindigini, asla terk edilemeyecegini sert bir dille bildirdi. Filistin topraklarinin yahudilere satilmamasi icin gerekli tedbirleri aldi. Dogu Anadolu”da Ermeni hareketlerine karsilik Hamidiye alaylarini kurdu ve bolgede asayisi temin ile Osmanli hakimiyetini pekistirdi.
Sultan Abdulhamid Han”i tahttan indirmeden Osmanli Devleti”ni parcalamanin ve Islam”i yok etmenin mumkun olmadigini goren butun ic ve dis dusmanlar bu Turk hakanina karsi cephe aldilar. Bir taraftan Sultan”i gozden dusurmek uzere her turlu iftira ve kotuleme kampanyalari yaparlarken, diger taraftan suikastlar tertip ettiler. Ermeni asilli Fransiz yazar Albert Vandal”in “Le Sultan Rouge=Kizil Sultan” seklinde ortaya attigi iftiralari aynen alan bazi gafiller, ansiklopedilere bunlari yazarak genc nesilleri aldattilar.
Bu arada Padisah”in devlet idaresinde nufuzunu kirmak isteyen batililar, Ittihat ve Terakki mensuplarini kiskirtarak 23 Temmuz 1908″de Ikinci Mesrutiyeti ilan ettirdiler. Boylece otuz yil durmus olan facialar tekrar basladi. 31 Mart Vakasi sebebiyle Ittihat ve Terakki ileri gelenleri tarafindan tahttan indirilen Abdulhamid Han, Selanik”e gonderildi (27 Nisan 1909). 10 Subat 1918″de Beylerbeyi Sarayi”nda vefat eden Abdulhamid Han”in nasi Cemberlitas”ta dedesi Sultan II. Mahmut”un turbesindedir.
II. Abdulhamit Han”in guzel ahlaki, dine olan bagliligi, edep ve hayasinin derecesi, akil ilim ve adaletinin coklugu, milleti icin gece-gunduz calismasi, dusmanlarina bile iyilik yapmasi, ciltler dolusu eserlerle anlatilmaktadir. Onun tahttan indirilmesinin uzerinden 10 yil gecmeden imparatorlugun dortte ucunun elden cikmasi, memleketi 33 yil nasil idare ettigine en acik delildir. Yine Abdulhamid Han”in tahttan indirilmesiyle beraber kan golu haline cevrilen Ortadogu”da hala huzur tesis edilememis olup, Arap alemi siyonizmin oyuncagi haline gelmistir.
Vaktiyle Ittihat ve Terakki firkasinin icinde Abdulhamid Han”a dusmanlik eden Filozof Riza Tevfik ve Suleyman Nazif pismanliklarini asagidaki siirliri ile dile getirmislerdir.
Tarihler adini andigi zaman,
Sana hak verecek hey Koca Sultan,
Bizdik utanmadan iftira atan,
Asrin en siyas? Padisahina.
(Riza Tevfik)
——————————————————-
Padisahim gelmemisken ya da biz,
Iste geldik senden istimdada biz,
Oldururler baslasak feryada biz,
Hasret olduk eski istibdada biz.
(Suleyman Nazif)
URUNLERI
1.Sultan Abdulhamid”in Hatira Defteri
Ismet Bozdag
Pinar Yayinlari
HAKKINDA YAZILANLAR
1.Abdulhamid”in Son Gunlerinde “Istanbul”
(Constantinople Aux Derniers Jours D”Abdul-Hamid)
Paul Fesch
Pera Turizm ve Tic.As.
Paul Fesch”in “Abdulhamid”in Son Gunlerinde Istanbul” adli bu eseri II.Mesrutiyet”in ilanindan sekiz ay once (Kasim 1907) Paris”te basilmistir. Yazarin Istanbul”da bir muddet kaldigi, Istanbul”daki Avrupalilar yasayan rejim karsitlariyla ozellikle Prens Sabahattin ile yakin iliskiler icinde oldugu da bilinmektedir.
Kitap geleneksel bir gezi kitabi gibi baslamakta ve Simplon Ekspresi ile yapilan Paris-Istanbul yolculugunun anlatilmasi okuyucuya siradan bir gezi kitabi okuyacagi izlenimi vermektedir. Ama bu ilk bolumden sonra yazar Osmanli Devleti uzerine ayrintili bir incelem yapmaktadir. Basinin durumunu anlattiktan sonra, sansur, muhbirlik ve polis orgutunu inceleyen Fesch daha
sonra II. Abduhamid”i, evladi Burhanettin Efendi”yi veliaht yapma calismalarini, pesinden de Vahdettin”in anlatir. Ilk Mesrutiyet Meclisi”nin oturumari ustunde durur. Kitabin en ilginc bolumlerinden biri de genellikle Fransa”da yasayan Abdulhamid karsiti Jonturkler hakkinda verdigi bilgilerdir. Fesch butun bu incelemelerden sonra; Turkiye”nin gucu ve zayifligini kendi gorusleri cercevesinde arastirmakta ve ilginc sonuclara varmaktadir. Ardindan o donemde Osmanli Imparatorlugu”ndaki Fransiz okullarini bagimsiz bir bolumde inceleyen yazar ardindan Osmanli topraklarinda emperyalist gucler arasindaki mucadeleleri ele alir. Kitabin sonunda ise Istanbul Fransiz Ticaret Odasi”nin kaynaklarindan da yararlanarak; Osmanli Imparatorlugu”nun o donemdeki ticari ve sinai durumunu il il ayrintili olarak incelemektedir.
Abdulhamid devri acisindan onemli bir kaynak olan bu eseri dilimize kazandiran Erol Uyepazarci, bugunun bilgileri isiginda elestirel bir bakisla Fesch”in verdigi bilgileri degerlendirmis ve cok sayida dipnotla eseri zenginlestirmistir.
Abdulhamid Kizil Sultan mi?
Cilt: 1
Tarihin Hukmu
Mustafa Muftuevladi
Seha Nesriyat / Tarih Dizisi
Eserleri ve Hizmetleriyle Sultan Abdulhamid
Aydin Talay
Risale Yayinlari
Babam Sultan Abdulhamid (Hatiralarim)
Ayse Osmanevladi
Selcuk Yayinlari
Kavimlerin omrunde “bir an” sayilacak zamanda rejiminden lisanina, kiyafetinden inanclarina kadar degisen bir ulkede tarih yazmak kolay degildir. Cunku, telasli ve genellikle yonlemis kalemler, tarih mozayiginin cogu parcasini yanlis yerlere koyarlar. Tahrif edilmis tarih ise, sadece masal”dir. 1960″daki ilk baskisi hizla tukenen bu hatirat, tarih yazacaklarin istifadesine “birinci agizdan” sunulmus belgelerdir. Rivayet ve dedikodu degildir. Cumhuriyet Turkiyesi”nde basvekilik yapmis bir baska “birinci agiz”
olan Fethi Okyar, 1978″de nesredilen hatiratiyla Ayse Osmanevladi”nu tasdikle kalmamis, elinizdeki kitabin tekrar tekrar basilmasini zaruri kilmistir.
Harem Penceresinden Sultan Abdulhamit
Ismet Bozdag
2.Abdulhamit Han”in Liderlik Sirlari
Mehmet Aydin
Okumus Adam Y. 2.Baski Istanbul 2001
Bilinmeyen Sultan
2. Abdulhamid
Joan Haslip
IQ Kultur-Sanat Yayincilik / Arastirma-Inceleme
Ceviri: Nejlet Ozturk
Turkce (Orijinal Dili: Ingilizce); 335 s.; Istanbul Agustos 2001
“Iste Avrupa”nin herhangi bir yerine gitmenize musaade eden izin… Tekrar Istanbul”a gelirseniz. Turkiye artik sadece kucuk bir memleket olacak… Demokrasi bir mezhep mucadelesi haline gelecek… Zannetmemki, milletim bu gunkunden daha mutlu olsun…”
Kitabin Icinden;
Sultan Abdulhamid”in Dogumu - Ingiliz Elcisi Sir Stratford Canning - Tirimujgan”in Olumu - Kirim Savasi - Baris Hayalleri - Sultan Abdulhamid ve Avrupalilar - Avrupa”ya Seyahat - Rus Tehditleri ve Flora Cordier - Saraya Baskin - Sultan Murad”in Saltanati - Sultan Abdulhamid”in Zekasi - Istanbul Konferansi - Sultan Abdulhamid Maskesini Cikariyor - Yeni Bir Bunalim - Turk-Rus Savasi - Ayestefanos Andlasmasi - Ali Suavi Olayi - Ermeni Meselesi - 1879″da Sultan Abdulhamid - Yeni Ingiliz Elcisi: George Coshen - Misir”da Arabi Pasa Isyani - Ingilizler Misir”da - Alman Imparatoru”nun Istanbul”u Ziyareti - Ziyaret Gunleri - Ermenistan Uzerinde Kara Bulutlar - Ermeni Ayaklanmasinin Yarattigi Kanli Olaylar - 1897 Turk-Yunan Savasi - Alman Imparatoru”nun Istanbul”u Ikinci Ziyareti - Hicaz Demiryolu - Ittihat Terakki Komitesi - Karsi Ihtilal Tesebbusleri (31 Mart Olayi) - Sultan Abdulhamid”in Azledilmesi - Sultan Abdulhamid”in Son Yillari
(Arka Kapak”tan)
