ANA DİLDE MAKALE
ANA DİLDE MAKALE
Herhangi bir konuda bilgi vermek,bir fikir veya bir konuya açıklık getirmek, yeni bir görüş ve düşünceyi ileri sürmek, ele alınan konu üzerinde yapılan inceleme ve araştırma sonuçlarına göre deliller göstererek, bu yeni görüş ve düşünceleri desteklemek ve doğruluğunu ispatlamak gayesiyle yazılan ilmi yazılara MAKALE denir.
Makalede görüş ve düşünceler kanıtlara dayandırılarak anlatılır.Şiir,sanat,insan hakları,iktisat,hukuk,ahlak,tarım v.b … gibi her konuda makale yazılabilir.Buradan yola çıkılarak makaleler konularına göre çeşitlere ayrılır.Sanat (edebiyat, tiyatro, resim, musiki, dans, mimarlık…), bilim (tıp, hukuk, biyoloji, v.b), siyaset, toplumu ilgilendiren herhangi bir şey (spor, v.b) birer makale konusu olabilir.Hangi alanda yazılmış olursa olsun makalenin güzel bir üslûp taşıması şarttır. Makaleler gazete ve dergilerde yayınlanır. Makale, bütün dünyada, gazete ile birlikte doğmuş ve gelişmiş bir yazı türüdür.
Günün siyasal, toplumsal vb. olaylarını yorumlamak üzere, gazetenin ya da derginin ilk sütununda belli bir yazarın düzenli olarak yazdığı makalelere BAŞMAKALE , bu işi üstlenen yazara da BAŞYAZAR denir.Başmakalelerde, açık fikir, okunaklılık, tarafsızlık ve dürüstlük aranacak değerlerdir.Başyazar, günlük olaylarla ilgili görüş ve fikirlerini, kendi yönünden, bilimsel bir biçimde, sade, açık seçik, yalın ve inandırıcı bir dille yazar.Diğer bir deyişle yorumunu, kendi görüş ve düşünüş açısından okurun gözleri önüne serer.
Genellikle başmakale, gazetenin sosyal ve siyasal tutumunu da gösterir.
Gazete makaleleri, fıkralar gibi, daha çok memleketi ilgilendiren günlük olaylar üzerinde durur. Bugün için yaygın bir gazete yazısı olma niteliğini taşıyan makalelerin, kamuoyu üzerinde geniş bir etkisi vardır.
Gazete makaleleri; günlük olaylara, dergi makaleleri ise akademik konulara dayanır.
Dergilerin niteliğine göre, ilmî, felsefî, edebî… makaleler yazılabilir.Bunlar, gazete makalelerine göre daha derindir ve ayrıntılar üzerinde dururlar.
Günlük gazetelerde, haftalık veya aylık dergilerde görülen makalelerden ayrı olarak, sadece yazıldıkları ilim dallarının yayın organlarında görülen ve büyük ölçüde sadece yazıldıkları ilim dalı ile ilgili olanları ilgilendiren makaleler de vardır.Bu makaleler, üzerinde çalışılan ilim dallarında sağlanan gelişmeleri, yeni buluş ve teklifleri ortaya koymak, onları sahanın diğer elemanlarına duyurmak için yazılırlar .Örneğin biyoloji alanında bu şekilde yazılmış binlerce makale abstrakların içinde bulunmaktadır.Günümüzde artık yüksek lisans ve doktora öğrencileri tezlerini yazarken bu makalelerden yararlanmakta, hatta insanların bilim dünyasında kabul görmesi için ilgili oldukları konuda yabancı dergi ve önde gelen bilim yayınlarında makaleleri basılmış ve kabul görmüş olmalıdır.Makale yazarı, ele almış olduğu konuyu okuyucuya her yönü ile açıklamak; ona, düşüncelerini benimsetmek ve inandırmak durumundadır.Bunun için araştırma ve görüşlerini belli bir plan dahilinde ortaya koymak zorundadır.Konunun, hiçbir ayrıntıya girmeden ortaya konulduğu bölüm GİRİŞ, konu ile ilgili bilgi ve belgelerin ele alınıp işlendiği, konunun genişletildiği ve ortaya konmak istenen fikrin doğruluğuna deliller gösterildiği bölüm GELİŞME, belli bir hükme varılan kısım ise SONUÇ bölümünü oluşturur.
Makalede temel öğe, fikirdir. Makale; bir fikri, bir görüşü, bir amacı,bir gerçeği geniş halk kitlelerine sunarken, yol gösterici, inanç verici, görev ve sorumluluk duygusunu aşılayıcı özellikleri de bünyesinde bulundurmalıdır.Toplumun bozuk düzeni, iş ve yönetimdeki aksaklıklar, fikir, sanat ve uygarlık alanındaki gerilik ve eksiklikler ve bütün bunların giderilmesi için gereken çareler makalelerle anlatılır.Bu nedenle makale başyazarı toleranslı ve kültürlü olmalıdır.Yazar, makalesini yazarken, düşüncelerini açıklayıp ispatlamak zorundadır.Bunun için de kanıtlardan, belgelerden, atasözlerinden ve istatistiklerden yararlanabilir.Kültür hayatımızda Tanzimat’tan bu yana görülen, gazete ve mecmualarda gelişme imkânı bulan makale türünün edebiyatımızda ilk temsilcisi, 1860’ta çıkan TERCÜMÂN-I AHVAL GAZETESİ ve 1862’de çıkan TASVİR-İ EFKÂR GAZETESİndeki yazıları ile ŞİNASİ dir. Şinasi, Batı anlamında makaleler yazan ilk fikir adamımızdır. Bu tür, Tanzimat’tan beri önemli bir tarzda gelişmiştir.Namık Kemal, Ziya Paşa, Şemsettin Sami, Muallim Nâci, Beşir Fuad bu türün gelişmesini sağlamışladır. Servet-i Fünûn topluluğu ile makale çok daha gelişti, olgunlaştı ve başarılı örnekler kazandı.
Türk edebiyatında hemen her sanatçı makale de yazmıştır. Bunlar arasında, makale yazmayı uğraş edinen yazarların başlıcaları şunlardır:
Namık Kemal, Ziya Paşa, Hüseyin Cahit Yalçın, Ziya Gökalp, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Peyami Safa, Mümtaz Turan, Nurettin Topçu, İsmail Hami Danişmend, Ali Suavi, Ahmet Mithat, Refik Halit Karay, Nadir Nabi, Necip Fazıl Kısakürek, Suut Kemal Yetkin, Nihal Atsız, Cahit Okurer, İsmail Hakkı Baltacıoğlu, Şemsettin Sami, Osman Turan, İsmet Giritli, Hilmi Ziya Ülken, Nihat Sami Banarlı, Falih Rıfkı Atay, Ali Fuat Başgil, Remzi Oğuz Arık, Samet Ağaoğlu, Ziyaeddin Fahri Fındıkoğlu, Faruk Timurtaş, Erol Güngör, İbrahim Kafesoğlu, Halit Fahri Ozansoy, Adnan Adıvar, Yaşar Nabi ve daha günümüz gazete ve dergilerinde makale yazan yazarlarımız ilim, fikir, edebiyat, iktisat, hukuk, siyaset vb. alanlarda tanınmış makale yazarlarıdır.
