ÇİÇEKSİZ BİTKİLERDE ÜREME
ÇİÇEKSİZ BİTKİLERDE ÜREME
| Spor İle Üretim Eğrelti olarak bilinen çiçeksiz bitkiler spor ile üretilir. Spor genellikle tohumdan farklı bir yapıya sahiptir. Bir hücreden oluşmuştur ve nemli ortamlarda yaşar. Çoğunlukla çizgi veya noktalar halinde eğrelti yapraklarının alt yüzünde üretilir. Bazen de yaprak kenarları boyunca oluşurlar. Bir spor kesesi içinde bulunurlar. Sporlar olgunlaşınca kese çatlar ve sporlar dağılır. Uygun ortam bulunca çimlenerek gelişirler ve yeni bir eğrelti bitkisi oluştururlar. 2.2) Vegetatif (Eşeysiz) Üretim Bitkilerin kök ve sürgün oluşturabilen veya başka bir bitki ile kaynaşıp gelişebilen beden parçaları veya kol, soğan ve yumrular gibii özelleşmiş vegetatif organlar ile yapılan üretmeye “Eşeysiz Üreme ” denir. Bu amaçla kullanılan beden parçaları genellikle genç sürgünler, kollar, kökler ve yapraklardır. 2.2.1) Çelik İle Üretim Bir bitkinin gövde, değişikliğe uğremış gövde, yapraklar veya kökler gibi vegetatif organlarının ana bitkiden kesiliip ayrılarak uygun çevre koşulları altında başka bir yerde köklendirilmesine “Çelikleme” veya çelikle üretim adı verilir. Köklü yeni bir birey elde etmek amacıyla bitkilerden kesilen beden parçalarına ise çelik denir. Gövde ve yaprak çeliklerinde kök oluşumunu sağlayıcı önlemler alınır. Bu üretim yöntemi, ucuz, çabuk ve basit olup, pahalı ve güç bir uygulama olan anaç ve aşı sorununu ortadan kaldırır. 2.2.2) Aşı İle Üretim Aşı iki bitki parçasını birleştirmek, kaynaştırmak ve tek bir bitkiymiş gibi birlikte büyüme ve gelişmelerini sağlamaktır. Aşılı bir bitkiyi oluşturan bu iki bitki parçasından, üzerine aşı yapılan ve kökü oluşturan alttaki kısmına “anaç”, aşı yerinin üstünde kalan ve bitkinin tacını (gövde ve dallarını) oluşturan kısmına da “kalem” veya “çeşit” adı verilir. Anaç üzerine takılacak parçanın niteliğine göre aşılar, “Göz” ve “Kalem” aşıları olmak üzere iki gruba ayrılır. 2.2.3) Daldırma İle Üretim Bu vegetatif üretim yöntemi, ana bitkiye bağlı bir şekilde gövdenin veya sürgünün köklendirilmeye alınmasıdır. Köklenen gövde daha sonra kendi kökleri üzerinde büyüyen yeni bir bitki elde etmek amacıyla ana bitkiden ayrılır. Daldırılan gövdeye “daldırma materyali ” adı verilir. Daldırma yapılacak bitkinin dalları esnek ve kıvrılır nitelikte olmalıdır. Daldırma ile üretimde kök oluşumu sürekli neme, iyi havalanmaya ve köklenme bölgesinde orta bir sıcaklığa bağlıdır. Bazı durumlarda, daldırma ile üretilen bir bitki, çelikle üretilen bir bitkiye oranla daha kısa bir zamanda daha fazla bir büyüklüğe erişebilmektedir. 2.2.4) Ayırma ve Bölme İle Üretim Soğanlar, soğanımsı gövdeler, yumrular, yumru kökler, rizomlar ve yalancı soğanlar gibi özelleşmiş gövde ve köklere sahip olan bitkilerin üretimi ayırma veya bölme yöntemiyle yapılır. Özelleşmiş vegetatif organlardan soğanlar ve soğanımsı gövdeler gibi doğal olarak ayrılabilen kısımlardan yararlanan çoğaltma işlemine “ayırma”, bitkinin rizomlar, gövde ve kök yumrularında olduğu gibi, kesilerek parçalara ayrıldığı durumlardaki çoğaltmaya ise “bölme” adı verilir. |
