Sosyal Faktörler
İnsan sosyal bir varlıktır ve içinde bulunduğu toplumun bir üyesi olarak hem toplumdan etkilenir hem de etrafındakileri etkileyebilmektedir. Belirli bir örgütsel yapı içinde ortaya çıkan, sosyal anlaşma sonucu sınırları belirlenen davranışlar topluluğuna, davranış düzlemi denir. Bireysel davranışlar bu davranış düzlemleri içinde anlam kazanır ve sosyal davranışlar haline gelir. Bireysel davranışların toplumsal yönü vardır. Bu davranışlar bulundukları sosyal yapıya göre değerlenirler. Sosyal sistemin içinde her bireyin bir de statüsü vardır. Statü, davranış düzlemi içerisinde yetkilerin ve görevlerin ne olduğunun göstergesidir. Davranış düzlemi ve statü bir bütünlük arz etmelidir. Aynı isimlerle anılan fakat farklı davranış düzlemlerinde bulunan statülerin gerektirdiği davranışlar da farklıdır. Başka bir ifadeyle, davranış düzlemi statüyü belirlemektedir. Sosyal statü dinamik bir olgu olup, sürekli bir değişim içindedir. Her statünün bir sembolü vardır. Bazen görünmeyen statüler vardır. İşletme karşısında üçüncü kişilerin de birer statüleri vardır: tüketicidir ya da değildir. Tüketicilerin de farklı statüleri vardır. İşletme gözünde müşterileri sadık müşteri, geçici müşteri ya da eski müşteri gibi statülere sahiptir.
Her tüketici, içinde bulunduğu davranış düzlemine ve statüsüne uygun olarak aynı zamanda bir rol üstlenir. Rol bir anlamda statünün yetkilerinin ve ödevlerinin bireyce faal hale getirilmesidir. İnsan zaman içinde davranış düzlemini değiştirebilir. Bu durumda semboller statüler ve roller de değişecektir. Yani davranış düzleminin kuralları yeni birey tarafından öğrenilecek ve bireyin kavrayışıyla davranışına yansıyacaktır.
| Aile, bireyin kişiliğinin oluşmasında önemli bir faktördür. Çünkü aile ile bireyin ilişkisi ömür boyu sürmekte ve karşılıklı etkileşim çok uzun süre devam etmektedir. Ancak medyanın etkisi son zamanlarda yadsınamayacak kadar ön plana çıkmaya başlamıştır. Kişinin yaşı ilerledikçe aile içindeki statüsü de değişikliklere uğrar |
Bekâr erkek evlendiğinde “koca” olur. Çocukları olduğunda “baba” olur. Bu değişimler aynı zamanda ailenin ihtiyaçlarını, karar verme sürecini ve davranışını etkiler. Aile içinde bireylerin rollerinin değişimine aile yaşam eğrisi denmektedir. Ailedeki çocuk sayısı yaşları gibi değişkenler tüketicilerin kararlarında önemli roller oynayabilmektedirler.
Eğitim bireyin davranış kalıplarını belirlemede etkilidir. Eğitim sayesinde bireyin kavrama kabiliyetleri farklılaşır. Tüketim alışkanlıkları ve beklentiler değişir. Tüm bunlar değişince doğal olarak tutumlar da değişecektir. Kültür, bir işletmenin gerek organizasyon içinde gerekse bu organizasyonu çevreleyen toplum fertlerinin davranışları üzerinde etkilidir. Kültürün hangi unsurları işletmenin lehine; hangi unsurları işletmenin aleyhine işlemektedir. Bir başka ifadeyle, işletme çabalarının kültürel değerlerle uyum ya da uyumsuzluğunun bilinmesi oldukça önemlidir. Tüm bunlar, işletme yöneticilerinin hareket alanlarını genişletmek için üzerinde durulması ve önem verilmesi gereken konular arasındadır.
